T?rkiye?de S???naklar?n Tarihi, Say?s? ve ?zellikleri, S???naklar nerede?

T?rkiye???de ???s????nak??? kavram?, ?zellikle 2. D?nya Sava??? y?llar?nda g?ndeme gelmi??tir. O d?nem T?rkiye do??rudan sava??a kat?lmam??? olsa da, sava?? tehdidinin yo??un hissedildi??i 1940???l? y?llarda b?y?k ??ehirlerde baz? korunakl? alanlar?n in??as?na ba??lanm???t?r. Bunlar?n en bilineni, Ankara Kalesi alt?nda in??a edilen ve o d?nemin ko??ullar?na g?re korunakl? say?lan s????nakt?r. Ancak bu yap?lar, g?n?m?z standartlar?na g?re son derece ilkel kalmaktad?r.

1940???l? Y?llar: ?lk S????nak Denemeleri

• Ankara???da, ?zellikle devlet kurumlar?n?n yak?n?nda baz? yer alt? odalar? ve korunakl? galeriler olu??turulmu??tur.

• ?stanbul???da ise Topkap?, Dolmabah?e ve baz? askeri k???lalar?n alt?nda k???k ?apl? s????naklar yap?ld???? bilinmektedir.

• Ancak bu yap?lar genellikle dar koridorlar ve kal?n beton duvarlardan ibaret olup, modern anlamda bir hava filtrasyon veya uzun s?re ya??am deste??i sistemine sahip de??ildi.

So??uk Sava?? D?nemi: Yeni Bir ?htiya?

1945 sonras? ba??layan So??uk Sava?? y?llar?nda n?kleer tehdit d?nya genelinde yayg?nla??t?. Sovyetler Birli??i???ne yak?n bir ?lke olan T?rkiye???de de s????nak ihtiyac? yeniden g?ndeme geldi. Bu d?nemde:

• Askeri ?sler, havaalanlar? ve kararg?hlarda n?kleer sald?r?ya kar??? dayan?kl? yeralt? yap?lar? in??a edilmeye ba??land?.

• ?stanbul, Ankara ve ?zmir gibi b?y?k ??ehirlerde, ?zellikle devlet binalar?n?n alt?nda gizli s????naklar olu??turuldu.

• Halk i?in planlanan b?y?k toplu s????nak projeleri ise maliyet ve ?ncelik sorunlar? nedeniyle hayata ge?irilemedi.

1980 Sonras?: Mevzuat D?nemi

1980???li y?llarda ??kar?lan imar y?netmelikleriyle birlikte, ?ok katl? binalarda zorunlu s????nak yap?m? g?ndeme geldi.

• 1985 tarihli ?mar Kanunu???na g?re, belli b?y?kl????n ?zerinde konut projelerinde s????nak zorunlulu??u getirildi.

• Bu d?nemde yap?lan apartmanlar?n ?o??unda ???s????nak??? ad? verilen alanlar olu??turuldu. Ancak bunlar?n ?o??u zamanla otopark, depo veya kazan dairesi olarak kullan?lmaya ba??land?.

• Yasal olarak binalarda h?l? ???s????nak alan???? bulunmas? gerekiyor, ancak denetimsizlik nedeniyle bu kural ?o??u kez uygulanm?yor.

Mevcut Durum: Say?lar ve ??zellikler

• T?rkiye???de resm? olarak kayda al?nm??? toplu halk s????na??? say?s? yok denecek kadar azd?r. En bilinen ve i??levsel olan ?rnek, Ankara???daki tarihi s????nakt?r.

• Askeri tesisler ve stratejik kurumlar (TBMM, M?T yerle??keleri, kritik kararg?hlar) kendi ?zel s????naklar?na sahiptir, ancak bunlar halka a??k de??ildir.

• Apartman ve sitelerdeki s????naklar?n ?o??u ya standartlara uygun yap?lmam??? ya da amac? d????nda kullan?lmaktad?r.

• T?rkiye???de ?svi?re, ?sve? veya Finlandiya gibi ???her vatanda??a yetecek kapasitede s????nak??? sistemi yoktur.

S????naklar?n Teknik ??zellikleri

• Duvar Kal?nl????: En az 30-40 cm betonarme olmas? ?ng?r?l?r.

• Hava Filtrasyonu: N?kleer, biyolojik ve kimyasal (NBC) tehditlere kar??? filtre sistemi olmas? gerekir. T?rkiye???deki mevcut s????naklar?n ?o??unda bu sistem yoktur.

• Kap?lar: ??elik ya da kur??un ge?irmez kap?lar kullan?lmal?d?r. Apartman s????naklar?n?n ?o??unda standart demir kap? yer al?r.

• Ba???ms?z Enerji ve Su: Ger?ek s????naklarda jenerat?r, su deposu ve acil ihtiya? alanlar? bulunmal?d?r. T?rkiye???de bu standart neredeyse hi? uygulanmamaktad?r.

G?n?m?zde G?ndemdeki Projeler

Son d?nemde artan b?lgesel g?venlik riskleri nedeniyle, TOK????nin 81 ilde modern s????nak in??a edece??ine dair kulis bilgileri kamuoyuna yans?m???t?r. E??er bu proje hayata ge?erse, T?rkiye tarihinde ilk kez halk?n toplu kullan?m?na a??k, modern ve standartlara uygun s????nak a??? kurulmu?? olacak.