Ey?psultan’?n hayat?. Neden Ey?psultan deniyor? K?sa anlat?m

Ey?psultan’?n hayat? en ?ok merak edilen sahabeler aras?nda yer istanbul’da yer alan camii ve t?rbesi her y?l ziyarete gelen milyonlarca vatanda???n Ey?psultan Hazretlerini merak etmesine sebep oluyor. Peki Ey?psultan kimdir? Ey?psultan’?n hayat? ve ger?ek ad? nedir? Ey?psultan Peygamberimizi g?rd? m? ? ???te detaylar.?
Neden Ey?psultan? Deniliyor?
Ey?psultan ad? Eba Eyyub El Ensari isminden geliyor. Eyyub ismi arap?a k?kenli bir ?zel ad. M?sl?man T?rk milleti Eyyub ad?n? Ey?p olarak telafuz ediyor ve zamanla Ey?p olarak dilimize yerle??iyor. Eskiden Ey?p olarak bilinen il?enin ad?, bakanlar kurulu karar? ile Ey?psultan olarak de??i??iyor. Art?k bu isimle an?lmaya ba??l?yor.

EY??PSULTAN HAYATI EB?? EYY??B el-ENS??R??
???? ?????? ???????????
Eb? Eyy?b H?lid b. Zeyd b. K?leyb el-Ens?r? (?. 49/669)
Hicret s?ras?nda Hz. Peygamber???i Medine???de evine misafir eden ve T?rkiye???de ???Ey?p Sultan??? unvan?yla an?lan sah?b?.
H?CRET
Din? sebeplerle bir yerden di??er bir yere g??me ve ?zellikle Hz. Peygamber???in Mekke???den Medine???ye g?? etmesi olay?.
EY??P SULTAN K??LL?YES?
?stanbul???da Eb? Eyy?b el-Ens?r????nin kabri ?evresinde te??ekk?l eden k?lliye.
Hazrec kabilesinin Necc?ro??ullar? kolundand?r. Hicretten iki y?l kadar ?nce han?m? ??mm? Eyy?b ile birlikte m?sl?man oldu ve ensardan ?sl?miyet???i ilk kabul edenler aras?nda yer ald?. N?b?vvetin 13. y?l?nda yap?lan ?kinci Akabe Biat????nda bulundu (622). Hicretten sonra Res?l-i Ekrem onunla, ileri gelen sah?b?lerden Mus???ab b. Umeyr aras?nda karde??lik ba??? (mu?h?t) kurdu. Hz. Peygamber???le birlikte Bedir, Uhud, Hendek, Hayber, Mekke???nin fethi ve Huneyn ba??ta olmak ?zere b?t?n gazvelere kat?ld?. Sava??larda ona zarar gelmemesi i?in yan?ndan ayr?lmaz, hatta baz? geceler ?ad?r? etraf?nda n?bet tutard?. Vahiy k?tiplerinden olmas? sebebiyle Hz. Peygamber zaman?nda Kur????n-? Ker?m ?yetlerinin bir araya getirilmesine hizmet etti. Ashap aras?nda ilmiyle de tan?nd???? i?in kendisine sorulan din? konularda pek ?ok fetva verdi.

Eb? Eyy?b Hz. Eb? Bekir devrindeki sava??larla Hz. ??mer devrinde yap?lan Suriye, Filistin ve M?s?r seferlerine kat?ld?. K?br?s seferinde de bulundu (28/648-49). Medine ?silerin eline ge?ip Hz. Osman????n namaz k?ld?rmas? engellenince (35/656) herkes taraf?ndan sevilip say?ld???? i?in Hz. Ali???nin tavsiyesi ?zerine bir m?ddet imaml?k yapt?. Hz. Ali halifeli??i d?neminde Irak???a gitti??inde onu Medine???de yerine vekil b?rakt?. H?ric?ler???le ve Mu?viye ile yap?lan sava??larda Hz. Ali???nin yan?nda yer ald?. Bu d?nemde Basra valisi olan Abdullah b. Abbas Basra???ya gelen Eb? Eyy?b???a, ???Senin vaktiyle Hz. Peygamber???e yapt????n gibi ben de bug?n sana hizmet etmek istiyorum??? diyerek kona???n? ona b?rakt?. Giderken de kendisine 40.000 dirhem, yirmi k?le ve de??erli hediyeler vererek onu u??urlad? (Zeheb?, II, 410).

Sa??l?kl? olan herkesin Allah yolunda sava??a kat?lmas? gerekti??ine inanan Eb? Eyy?b el-Ens?r?, ???Kendi elinizle kendinizi tehlikeye atmay?n?z??? (el-Bakara 2/195) me?lindeki ?yette s?z? edilen tehlikeyi sava??a gitmeyip i??iyle g?c?yle me??gul olmak ??eklinde a??klard?. Bu sebeple ihtiyarl?k d?neminde bile her y?l bir sava??ta bulunmaya gayret etti. Kat?ld???? seferlerin sonuncusu m?sl?manlar?n ilk ?stanbul ku??atmas? oldu. Onun bu ku??atmadan bir y?l sonra (49/669) g?nderilen Yez?d b. Mu?viye kumandas?ndaki takviye birli??in i?inde bulundu??u da rivayet edilmektedir. Eb? Eyy?b, ku??atma devam ederken hastalanarak 49 (669) y?l?nda vefat etti. Ancak 50 (670), 52 (672) veya 55 (675) y?llar?nda ?ld???? de ileri s?r?lm???t?r. Cenaze namaz?n? Yez?d b. Mu?viye k?ld?rd?. Vasiyeti ?zerine bir asker? birlik taraf?ndan surlara yak?n bir yere g?t?r?lerek oraya defnedildi. Durumu ???renen Bizans imparatorunun ku??atma kalkt?ktan sonra onu kabrinden ??kar?p vah??i hayvanlara yedirece??ini s?yledi??i, fakat ?sl?m ordusu kumandan? taraf?ndan g?nderilen cevapta, b?yle bir ??ey yap?ld???? takdirde ?sl?m ?lkesinde ya??ayan h?ristiyanlar?n ve kiliselerin zarar g?rece??i bildirilince kabre dokunmayacaklar?na dair teminat verdi??i nakledilmektedir.

Eb? Eyy?b???un kabrinin sonralar? bir bina i?ine al?nd????, k?tl?k zaman?nda kabrini ziyarete gelen h?ristiyanlar?n onun h?rmetine ya??mur istedi??i ve as?rlar boyunca bu kabrin itina ile korundu??u s?ylenmekte, baz? seyyahlar?n verdi??i bilgiler de bu rivayetleri do??rulamaktad?r. Bu seyyahlardan Ali b. Eb? Bekir el-Herev? (?. 611/1215), Eb? Eyy?b el-Ens?r????nin kabrini ziyaret etti??ini belirtmi??tir (Ziy?r?t, vr. 51a). F?tih Sultan Mehmed???in ?stanbul???u fethinden sonra kabrin yerinin Ak??emseddin taraf?ndan ke??f yoluyla belirlendi??ine dair Osmanl? tarih kaynaklar?nda geni?? ??ekilde yer alan haberlerle bu bilgiler ?eli??memektedir. Zira kabrin yeri korunmu?? olmakla beraber ?stanbul???un fethi s?ras?nda sur d????nda ?ok say?da manast?r, kilise, ayazma ve kutsal say?lan mezar bulundu??u i?in herhalde kabrin yeri kesin olarak bilinmemekteydi. Bir ba??ka ihtimal de 1204 y?l?nda Latinler???in ?stanbul???u istil?s? esnas?nda ??ehir ?? g?n boyunca ya??maland???? ve h?ristiyanlarca kutsal say?lan yerler y?k?ld???? i?in Eb? Eyy?b???un kabrinin de tahrip edilmi?? olmas?d?r. Osmanl? padi??ahlar?n?n tahta c?l?sunda k?l?? ku??anma merasimleri, ??eyh?lisl?m ve bilhassa nak?b?le??raf?n da bulundu??u bir t?renle Eb? Eyy?b el-Ens?r????nin t?rbesi ?n?nde yap?l?rd?.

Res?l-i Ekrem Medine???ye hicret edince Medineli m?sl?manlar?n her biri onu evinde misafir etmek istedi. Ancak Hz. Peygamber, bir tercih yaparak onlar? g?cendirmemek i?in devesinin ??kece??i yere en yak?n eve misafir olaca???n? s?yledi. Kendisini ta???yan devenin ?nce bir yere ??kt????, buradan hemen kalk?p biraz ileride tekrar ??kt???? g?r?ld?. Res?lullah oraya en yak?n olan ve dedesi Abd?lmuttalib???in annesi taraf?ndan kendisine yak?nl???? da bulunan Eb? Eyy?b???un evine yerle??erek burada yedi ay misafir kald?. Bundan dolay? Eb? Eyy?b ???Mihmand?r-? Neb???? unvan?yla an?l?r. Bu ev ?sl?miyet???in ???retildi??i bir mektep durumundayd?. Hz. Peygamber fakir muhacirlere burada yemek verir, kendisine sunulan hediyeleri fakirlere burada da???t?rd?. Ev sahiplerine her vesile ile dua eder, onlar?n bollu??a kavu??malar?n?, huzur ve ?fiyet i?inde olmalar?n? dilerdi. Res?l-i Ekrem kendi evine ta???nd?ktan sonra da zaman zaman Eb? Eyy?b???un evine misafir olurdu.

Eb? Eyy?b haks?zl?klara tahamm?l edemez, do??ru bildi??ini s?ylemekten ?ekinmezdi. Cihad maksad?yla gitti??i M?s?r???da vali olan sah?b? Ukbe b. ??mir???in ak??am namaz?n? ge? k?ld?rd????n? g?r?nce onu uyard?. Res?l-i Ekrem???in ak??am? ge? k?ld????n?n zannedilmesine sebebiyet vererek halka k?t? ?rnek olmamas?n? s?yledi. Namazlar? m?stehap olan vakitlerinde k?ld?rmayan Medine Valisi Merv?n b. Hakem???e muhalefet eder, Res?lullah???a uydu??u takdirde kendisine uyaca???n?, aksi halde aleyhinde bulunaca???n? a??k?a s?ylerdi. Bir g?n Eb? Eyy?b???u Res?l-i Ekrem???in kabrine ba???n? dayam??? oldu??u halde a??larken g?ren Merv?n bu hareketinin s?nnete ayk?r? oldu??unu s?yleyince Eb? Eyy?b, ???Ben bu mezar ta???na de??il Res?lullah???a geldim. Onun, ???din i??lerini ehliyetli kimseler ?stlendi??i zaman kayg?lanmay?n; ancak ehil olmayanlar ba??a ge?ince ne kadar a??lasan?z yeridir??? dedi??ini duymu??tum??? diye cevap verdi (M?sned, V, 422).

Medine d?neminden itibaren Hz. Peygamber???den hi? ayr?lmad???? halde Eb? Eyy?b el-Ens?r????den sadece 150 hadis rivayet edilmesinin iki ?nemli sebebi vard?r. Bunlardan biri hadis rivayetinde ?ok titiz olmas?, di??eri de ?mr?n?n sava??larda ge?mesidir. Kendisinin bilmedi??i bir hadisi Ukbe b. ??mir???den bizzat rivayet etmek i?in Medine???den M?s?r???a kadar gitmesi, s?z konusu titizli??in e??siz bir ?rne??ini ortaya koymaktad?r. Ondan hadis rivayet edenler aras?nda ?bn Abbas, ?bn ??mer, Ber? b. ??zib, Enes b. M?lik, C?bir b. Sem?re gibi sah?b?ler ve Sa?d b. M?seyyeb, Urve b. Z?beyr, S?lim b. Abdullah, At? b. Yes?r gibi t?bi?ler bulunmaktad?r.