?stanbul i?in ezberleri bozan a??klama… ‘Bu, di?er ?ehirlerde olmayan ?ok b?y?k bir avantajd?r’
Atat?rk ??niversitesi Deprem Ara??t?rma Merkezi kurucusu, Jeoloji M?hendisi Dr. Mehmet Salih Bayraktutan, iddia edildi??i gibi ?stanbul’da ?ok a???r ve y?k?c? bir deprem beklenmedi??ini s?yledi. Bayraktutan, “?stanbul’a ?n yarg?l? yakla???m, arazideki olumlu jeolojik ger?ekleri g?rmezlikten gelmenin sonucudur. Depreme haz?rl?k ?al???malar?n? da olumsuz etkilemektedir. Deprem riskinin yakla???k 80 kilometre uzunlu??undaki Kuzey Anadolu Fay (KAF) segmetinde hareket mekanizmas?n?n de??i??mesi, do??rultu-at?ml? sistemden normal-at?ml? hareket tarz?na ge?mesi, ???narc?k ??k?nt?s?ne do??ru akan ?ok say?da kompleks heyelanlar?n egemen olu??u, kuvvetli yer hareketinin y?n ve b?y?kl????n?n farkl?la??mas? sonucunu do??urmu??tur. Bunun da ?stanbul’a yans?mas?, KAF’?n Gerede do??usu ve Silivri bat?s?na g?re zay?flamas?n? sa??lam???t?r. T?rkiye’nin d?rt bir taraf?nda oldu??u gibi s?z konusu ?stanbul segmenti ?zerinde, 4- 5 b?y?kl????nde depremler meydana gelmesi do??ald?r. ?stanbul’da iddia edilen y?k?c? deprem olmayacak. ?stanbul’un en b?y?k ??ans?, zeminin geoteknik dayan?m? y?ksek kayalardan olu??mas?d?r. Zemin ve eviniz sa??lamsa; rahat uyuyabilirsiniz” dedi.
?
‘KAYA ZEM?N?N DEPREM ???DDET?N? AZALTICI ETK?S? OLACAKTIR’
Kuzey Anadolu Fay (KAF) ku??a???nda Tatvan’dan ??anakkale’ye uzanan ku??ak ?zerindeki ??ehirlerdeki deprem beklentisinin ?stanbul’da daha zay?f oldu??unu ifade eden Bayraktutan, “?stanbul’un ?ok b?y?k b?l?m?nde y?ksek geoteknik dayan?mda kaya zeminin varl????, di??er ??ehirlerde olmayan ?ok b?y?k bir avantajd?r. Haramidere Vadisi gibi, dere tabanlar? ile akarsu deltas? gibi s?n?rl? birka? alan d????nda kaya zeminin deprem ??iddetini azalt?c? etkisi olacakt?r. Kent alan?n?n b?y?k b?l?m? kaya zeminden olu??umu, bo??az?n a?????nda (??skudar-Kad?k?y) ???narc?k ?ukurlu??u duvar?na yakla???k 20 kilometre mesafede olu??u, ?stanbul’un fay ku??a???n?n kuzeyinde ve d????nda y?kselen blok ?zerinde olmas?, KAF ku??a???n?n k?rfezin g?ney k?y?s? boyunca uzanan ana fay hatt?ndan 40 kilometre uzakta bulunmas? (??sk?dar-???narc?k aras?) ve yap?lar?n Anadolu’daki binalara k?yasla ?ok daha iyi teknik hizmet alm??? olmas? gibi ?st?nl?klere sahiptir” diye konu??tu.
?
‘S?YAS? MAKSATLI ALGI OPERASYONLARI’
Bayraktutan, “??lkemizde Kuzey Anadolu Fay ku??a??? i?inde do??rudan fay?n ?zerinde ve al?vyon zeminde geli??en ?stanbul d????nda bir?ok yerle??im yerlerimiz var ve al?vyon zeminlere do??ru h?zla geli??tirilmeye de devam edilmektedir. Ger?ek risk alt?nda bulunan bu ??ehirlerin k?sa s?rede sa??lam zeminlere d?n???t?r?lmeli, buralar kentsel d?n????mle sonu?land?r?lmal?d?r. Hatta birka? milyon yap? y?k?lacak ve ?ok y?ksek can kayb? rakamlar? verilmesi, uygulanmakta olan yeni kentle??me stratejisini olumsuz etkileyebilir. ??yle ki ?stanbul’da ?ok a???r hasar ve can kayb? yapacak 7.0’inin ?st?nde bir depremi d?rt g?zle bekleyen ‘Zaman? geldi, yakla??t?, eli kula???nda, ayak seslerini duyuyorum, kap?y? ?al?yor’ gibi ifadelerle medyay? me??gul eden bir kesim olu??mu??tur. Bunun alt?nda jeolojik ger?eklerden ?ok, halk?n psikolojisini bozacak hatta panikletecek sonu?lara sebep olan ve karar verici mevkileri yanl??? y?nlendirecek siyasi maksatl? alg? operasyonlar? bulunmaktad?r” dedi.
‘KAF’IN ADI GE??EN B??LGEDE ETK?NL????N? KAYBETT????N? G??RD??K’
T?rkiye-Yunanistan do??al gaz boru hatt?n?n Geoteknik Risk Raporu’nu haz?rlamas? s?ras?nda, boru hatt?n?n 80 kilometrelik deniz ge?i??inde su alt? g?r?nt? ?ekme ROV cihaz? ile ?ekimler yaparak hem borunun konumu ?zerindeki tahribatlar hem de b?lgenin heyelanlar?n? tespit etti??ini vurgulayan Bayraktar, “Pendik-Ambarl? aras?nda yakla???k bir metre ?ap?ndaki borunun ?izgisel olan orijinal konumundan, bo??azdan gelip, Marmara’ya ??kan a???r tonajl? gemiler ve tankerlerin ?apalar? boruya tak?lan ve zincirlerinin k?r?lmas? sonucu boru hatt? D-harfi ??eklinde heyelanlar?n ba??lang?c?na do??ru ?telendi??ini tespit ettik. Bu alan?n fay kareterinin de??i??mesi ve ?ok derin heyelanlar?n olu??mas?, ?stanbul bo??az?n?n a??lmas? sonucudur. Bu ?al???ma s?ras?nda KAF’?n ad? ge?en b?lgede etkinli??ini kaybetti??ini ve heyelanlar?n egemen oldu??unu g?rd?k. Dolay?s?yla bu jeolojik yap?, ?stanbul deprem riskini ?nemli ?l??de azaltmaktad?r” dedi.
‘BEKLENEN ?STANBUL DEPREM? D?YE LANSE ED?L?YOR’
Bayraktutan, y?k?c? depremin Marmara Denizi’nin g?ney k?y?s? boyunca uzanan; G?lc?k, Yalova, ???narc?k, Gemlik, Band?rma, Mudanya ve Erdek yak?nlar?ndan ge?en KAF’?n g?ney bran??? ?zerinde ya??anaca???n? s?yledi. Bayraktutan, g?ney hatt?n Biga Fay? ve Kestanbolu Fay? ?zerinden devam etti??ini belirterek, “Kestanbolu Fay? ?zerinde jeotermal kaynaklar, volkan ??k???lar? ve gen? k?r?k y?zeyleri ile deprem riskini art?rmakt?r. Neden yap?l?yor maalesef bilmiyorum; ama ?stanbul’a yakla???k 80-100 kilometre uzakl?kta ya??anan bir depremi bile beklenen ?stanbul depremi diye lanse ediliyor” diye konu??tu.?